کاربر گرامی  خوش آمدید ... 

تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی

مشخص نشده
مشخص نشده
23
مشخص نشده
90 KB
25137
قیمت: ۲,۳۰۰ تومان
دانلود مقاله
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی

    مقدمه

    به طور کلی سفال های دوره اسلامی را می توان در سه گروه طبقه بندی کرد :

    الف ) اوایل دوره اسلامی :

    1- سفالهای دوره اموی و اوایل دوره عباسی

    2- سفال های نقاشی شده برای دوره فاطمی

    3- ظروف منقوش با دوغاب گل یا پوشش گل ( لعاب گلی )

    ب ) اوسط دوره اسلامی

    1- ظروف اسگرافیتو ایرانی

    2- ظروف زیبای دوره سلجوقی ایران

    3- ظروف دوره سلجوقی آناتولی

    4- سفالگری راکاو روشنه

    5- سفالهای بدون لعاب اواسط دوره اسلامی

    ج ) دوره متاخر اسلامی

    1- سفالگری ایران در دوره ایلخانی و تیموری

    2- سفالگری دوره ممالیک مصر و سوریه

    3- سفالگری دوره صفویه و قاجار ایران

    4- سفالگری دوره عثمانی در آناتولی  

    سفالگری در دوران اسلامی ابتدا به صورت سفال ساده بدون لعاب بود اگرچه سفالگران از دوران اشکانی به نوعی لعاب سبز مایل به فیروزه ای با شفافیت قابل توجه و سپس در دوره ساسانیان با لعاب سبز قلیا و مات آشنا بودند .

    سفالگران قرون اولیه اسلامی ( قرون اول و دوم هجری ) دو دسته سفال داشتند :

    الف : سفال بدون لعاب

    ب : سفال لعابدار

    الف : سفال بدون لعاب : این سفال ها به چند روش تزئین می شده است .

    نقش کنده : خمیر این نوع سفال معمولا قرمز ، نخودی ، خاکستری است . موضوع نقوش آن که به روش نقر است ( ایجاد خراش با شیئی نوک تیز روی سفالی که هنوز خشک نشده است ) شامل خطوط جناغی ، موجی ، زیگزاگ ، نقطه چین ، خطوط موازی عمودی و افقی و گاهی نقوش گیاهی است . شکل ظروف غالبا کوزه های بدنه محدب با گردن کوتاه و گاه کشیده و گلدان و دسته های کوچک عمودی معمولا به دو دسته و چهار دسته و بیشتر است و ظروف کوچکتر مانند کاسه و آبخوری که از شهرهای آباد و پرجمعیت ان دوره نظیر نیشابور ، ری ، جرجان ، شوش و اصطخر به دست آمده است .

    نقش قالبی : این نوع تزئین را روی سفالهای بدون لعاب کوچکتر بویژه در ظروفی بدنه آنها کاملا کروی نیست . این نقوش معمولا با قالب روی بدنه و در ظروف بزرگتر ، روی شانه و قسمتهای ضخیم تر ظروف ایجاد می شده و معمولا موضوع آن طرح های هندسی و گیاهی است . در این دوره هنوز تزئینات خطی کوفی روی ظروف متداول نشده و شکل این ظروف نیز معمولا کوزه ، گلدان و آبخوریهای کاسه ای شکل است که در کاوشهای علمی شهر ری   و نیشابور به دست آمده است . تزئینات برجسته یا افزوده کاری : این روش اصطلاحا" باربونین هم نامیده می شود .     در این روش قبل از پختن سفال با قیف مخصوص ، گل نسبتا غلیظ را به شکل مورد نظر روی ظروف می نشانند که معمولا طرحهای حیوانی و انسانی نقشهای اسطوره ای موضوع این نوع تزئینات است که اقتباسی از نقوش ظروف فلزی دوره هخامنشی و ساسانی است . شکل ظروف شامل کوزه های بزرگ ، دسته دار و گلدان های کوچکتر است که در شهرهای ری    و ساوه ساخته می شده .

    تزئینات رنگی : در کاوش های باستان شناسی از این نوع ظروف زیاد به دست نیامده و آنچه هم پیدا شده به دلیل نامناسب بودن شرایط ، بیشتر رنگ ظروف زایل شده و چندان قابل تشخیص و استفاده نیست . در مجموع از روی ظروف تزئینی و منقوش مکشوفه از شوش چنین استنباط می گردد که سفالگران از این روش برای تزئین ظروف بدون لعاب استفاده نموده اند . موضوع نقوش همچنان طرحهای هندسی و اسلیمی تزئینی است .

    ب : سفال لعاب دار :

    در قرن اول و دوم هجری تنوعی در رنگ لعاب دیده نمی شود و چنانکه اشاره شده به تبع دوره ساسانیان که لعاب سبز قلیا و مات رایج بود ، در این دوره نیز از رنگ سبز در طیفی محدود نظیر سبز تند و یشمی خمیر قرمز و نخودی استفاده شده و ظروفی به شکل کوزه های کوچک و کاسه های نسبتا گود با این لعاب تزئین شده است . در بررسیهای علمی ، نیشابور یکی از مراکز ساخت این نوع سفال شناسایی و معرفی شده است .

    سفالگری دوران اسلامی در سه قرن اولیه دقیقا ادامه هنر سفالگری دوره ساسانی است . ظروف سفالی این دوره به شکل کوزه های گردن کوتاه و دسته دار با لبه های ضخیم و تخت و ظروف بدون لعاب با نقوش قالبی ساخته می شد .

    از آنجایی که ظروف سفالی دوره ساسانیان در کمال سادگی ساخته شده اند ، ادامه و سبک این سفالها در دوره اسلامی مورد پذیرش قرار گرفت و صنعت سفالگری بار دیگر رونق قابل توجهی یافت و موجب توسعه فعالیت سفالگارن شد .

    هنر سفالگری دوره اسلامی از ترکیب فلسفه و حکمت و فن مشق می شود .

     

     

    سفال قرون سوم و چهارم هجری :

    قرن سوم هجری شروع تلاشهای فرهنگی و اقتصادی در حیات جامعه است ، دانشمندان مسلمان به ویژه ایرانیان در این قرن حاصل تفکرات فلسفی یونان را در قالب تجربیات علمی و عملی در زمینه شناخت علوم و فنون به جهان عرضه کردند . در پایان قرن چهارم موفقیتهای ارزنده ای در زمینه شناخت اکسید فلزات و فرمول ترکیبات آنها برای رنگ لعاب مورد نظر حاصل شده بود و سفالگران با تکیه بر این دانش و تجربه و ممارست در پخت سفال و کنترل حرارت و تغییر در شکل کوره ها توانستند تحولی عظیم و چشمگیر در خلق ظروف با تزئیناتی بسیار چشم نواز و ارزشمند به وجود آوردند .

    سفال قرن سوم و چهارم را به نام سفال سامانی شناسایی کرده و ویژگیهای فنی و تزئین موسوم به لعاب گلی را به این دوره نسبت داده اند . این گروه از سفالها بیشتر در شمال شرق ایران در مراکزی مانند نیشابور ، سمرقند و جرجان معمول بوده است .

    فنون تزئین متداول این دوره چنین است :

    الف ) لعاب گلی : در این تزئین ، ظروف ساخته شده از گل را که معمولا دارای خمیر نخودی یا قرمز بوده است پس از خشک شدن در دوغابی از گل نخودی رنگ فرو می بردند ، طوری که داخل و خارج آن به طور یکنواخت با این دوغاب پوشانده می شد و پس از خشک شدن ، ظرف را به نقوش مورد نظر می آراستند . این نقوش معمولا ساده بود و شامل یک جمله یا کلمه کوفی می شد که در کف داخلی یا بر حاشیه لبه داخلی ظروف نوشته می شد ، سپس ظرف را با لعاب شیشه می پوشاندند و به کوره می بردند . معمولا برای ظروف ساده یک رنگ ، از ترکیب لعاب گلی که سیلیس هم به آن اضافه     می شد استفاده می کردند که این کار در یک مرحله انجام می شد و در نهایت ظرف به رنگ شیری براق درمی آمد .

    ظروف مزین به لعاب گلی معمولا در چهار گروه مطالعه می شود :

    1 ) سفالینه با پوشش گلی و نقش سیاه روی زمینه سفید :

    این دسته از ظروف که از مهمترین مرکز ساخت آن را می توان نیشابور دانست با پوشش گلی پوشانده شده و سپس با نقوش سیاه رنگ یا قهوه ای تیره و لعاب شفاف سربی تزئین شده است .

    زمینه این ظروف کلا" شیری رنگ یا سفید است که در گوشه ای از لبه داخلی یا کف آن با کلمه یا جمله ای کوتاه تزئین شده است . در اوایل قرن چهارم تزئینات دیگری شامل نقطه چینهای مرتب ، نقش پرندگان ، گلهای مشبک به نوشته کوفی تزئینی اضافه می شد . از ویژگیهای کلی تزئینات این نوع ظروف عدم تراکم نقش و ایجاد فضای خالی در زمینه است . در ظروف بزرگتر که لازم بود نوشته کوفی طولانی باشد ، جملاتی نظیر دعای خیر ، روایات ، ضرب المثل ، احادیث منصوب حضرت محمد ( ص ) ، حضرت علی ( ع ) و کلام بزرگان اهل ادب برای تزئین به کار می رفته است .

     

    2 ) سفالینه با لعاب گلی و نقوش رنگارنگ روی زمینه سفید :

    سفالهای رنگارنگ و نقوش رنگی روی لعاب گلی ، ویژه قرن چهارم هجری است و متعلق به دورانی است که کیمیاگران و تهیه کنندگان لعاب با رنگهای مختلف و اکسیدهای متنوع آشنا شده اند و به تبع علاقه به ترسیم نقوش از انسان ، گلها ، گیاهان و حیوانت از رنگهای ارغوانی تیره ، سیاه ، قهوه ای ، زرد و اخرایی به صورت پوشش نازک روی زمینه مات و پوشش گلی استفاده کرده اند .

    از نقوش متاداول این دوره می توان نقش اسب سوار ، به تقلید از ظروف فلزی ساسانی ، با تلفیقی از نقوش پرندگان مثل مرغ شاخدار و پرنده مسبک ( نقطه نشان ) و نقشمایه های اسلیمی و تکرار حروف خط کوفی نام برد که در داخل کاسه ها ، بشقابها و پیاله های کوچک آبخوری رسم شده است. در میان مراکز ساخت این نوع ظروف نیشابور از اهمیت بسیار برخوردار است و به طور کلی در شرق ایران و نیز در مازندران این سفال متداول بوده و حتی به نام ظروف ساری نیز نامیده شده است . تعداد زیادی کوره های پخت این نوع سفال در جرجان کشف شده و محققان آنجا را مرکز ساخت و اشاعه این سفال می دانند . 

  • فهرست و منابع تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی

    فهرست:

    مقدمه                                                                                                                           1

    سفالگران قرون اولیه                                                                                                     2

    تزئینات برجسته                                                                                                 3

    فنون تزئین متداول این دوره چنین است                                                             5

    سفالینه با پوشش گلی...                                                                                                6

    سفالهای قرن پنجم هجری                                                                                             9

    سفالهای لعاب دار و بدون لعاب                                                                                    10

    سفال قرون ششم و هفتم هجری                                                                                    13

    تقسیم بندی شیوه های تزئین ظروف سفالی                                                                    13

    مراکز عمده تولید سفال                                                                                                15

    جرجان                                                                                                                         16

    سفال مینایی یا زراندود یا هفت رنگ                                                                            16

    سفال قرن هشتم و نهم هجری                                                                                       17

    سفال قرن دهم تا سیزدهم                                                                                             19

    سفالهای دوره عثمانی                                                                                                   20

    انواع سفالهای محلی دوره صفویه                                                                                 21

    سفال دوره زندیه و قاجاریه                                                                                           22

     

    منابع و ماخذ

     

    منبع:

     برزین ، پروین ؛ (( هنر سفال سازی از آغاز دوره اسلامی تا عصر صفوی )) ؛ سخن ؛ ش 12

    عباسیان ، میرمحمد ؛ تاریخ سفال و کاشی در ایران ؛ انتشارات گوتنبرگ ، 1370

    کامبخش ، سیف اله ؛ (( سفالگری نیشابور در عهد سلجوقیان )) بررسیهای تاریخی ؛ ج2 ، ش 3و4

    کیانی ، محمدیوسف ؛ سفال ایرانی ، بررسی سفالینه های ایرانی

    مجموعه نخست وزیری ؛ تهران نخست وزیری ، 1357

    مجید زاده ، یوسف ؛ (( سفال برای باستان شناسی )) ؛ فروهر ؛ ش2 ، تیر ماه 1362

    مشکوتی،نصرت اله ؛ ((نگاهی به گنجینه های باستانی و هنری ایران)) ؛ هنر و مردم؛دوره جدید، ش71   

کلمات کلیدی:  N/A
تحقیق در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , مقاله در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , تحقیق دانشجویی در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , مقاله دانشجویی در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , تحقیق درباره تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , مقاله درباره تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , تحقیقات دانش آموزی در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی , مقالات دانش آموزی در مورد تحقیق مقاله سفال های دوره اسلامی
امتیاز کاربران: 

دریافت لینک دانلود به صورت خودکار بلافاصله پس از پرداخت

امکان پرداخت آنلاین از طریق کلیه کارت های عضو شتاب

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول