کاربر گرامی  خوش آمدید ... 

تحقیق مقاله آثار فرهنگی

مشخص نشده
مشخص نشده
13
مشخص نشده
101 KB
25148
قیمت: ۲,۰۰۰ تومان
دانلود مقاله
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه تحقیق مقاله آثار فرهنگی

    درآمد

    در حال حاضر اطلاعات باستان شناسی ، از استان زنجان و شهرستان های آن بسیار محدود می باشد . این نقطه نسبت به نقاط کشور تا حدودی به دور از فعالیتهای باستان شناختی ، بررسی و کاوش بوده است . این مقاله حاصل بررسی 10 روزه در قلعه تپه یا تل داراب در شهرستان ابهر می باشد این محوطه در مقاله ها و انتشارات پیشین بیشتر از آن ، با استقرارهای دوره تاریخی و اسلامی معرفی شده است . نگارنده طی چند بازدید از تپه در سال 83 و 84 با چند قطعه سفال متعلق به دوره های استقراری آهن و یک تراشه ( flake ) از محوطه اطراف تپه مواجه می شود و همین نکته آغازی شد برای مشخص کردن فاصله تقریباً 500 متری این تپه جریان است و این نکات از لحاظ جغرافیایی و زیست محیطی در دوره های گذشته بسیار حائز اهمیت بوده است . به همین منظور در تیر ماه 1384 با هماهنگی اداره میراث فرهنگی ابهر کار بررسی آغاز گردید . در این مقاله سعی شده است به سوالات زیر پاسخ داده شود 

    -موقعیت جغرافیایی

    شهرستان ابهر که جنوب شرقی استان زنجان قرار گرفته از شمال خرمدره ، از جنوب به استان قزوین ، از شرق به استان قزوین و از غرب به خدابنده و قیدار محدود می شود .

    هوای ابهر تقریباً معتدل بیشترین درجه حرارت آن 38 درجه بالای صفر و کمترین آن 8 درجه زیر صفر است . با طول جغرافیایی : ' 13 ° 49 و عرض جغرافیایی : '08 °36 و 1540 متر ارتفاع از سطح دریا ، دارد . و تقریباً ابهر نزدیکترین شهر به استان قزوین می باشد . و در فاصله اندکی از دشت قزوین قرار دارد .

    قلعه تپه یاداراب تپه در شرق فعلی شهر ابهر قرار دارد . با توجه به نزدیکی دشت کم عرضی مانند ابهر با دشت قزوین طبعاً در ادوار گذشته مناسبات فرهنگی و اقتصادی و تجاری با یکدیگر         داشته اند . این روابط و مناسبات را می توان از روی یافته ها و مواد فرهنگی باستان شناختی به ویژه قطعات سفال حدث زد .

    از نظر تقسیم بندی باستان شناسی این محوطه در منطقه فلات مرکزی ایران قرار گرفته است . ابعاد فعلی این تپه که به صورت بیضی شکل می باشد m 25 * 29 و ارتفاع آن در بالاترین نقطه نسبت به زمینهای اطراف 5/5 متر می باشد دور تا دور تپه m 135 است . در شمال قلعه تپه محوطه ای قرار دارد که به عنوان زمین بازی قرار دارد و جلوی آن دانشکده پرستاری و پشت آن شاخه ای از رودخانه ای که ابهر رود نامیده می شود قرار دارد . ( به فاصله تقریباً 500 متری ) این رودخانه از سمت خرمدره به این قسمت تپه جریان دارد . در غرب تپه باشگاه ( سوله ) ورزشی و در شرق تپه مدرسه و پشت آن خانه های مسکونی واقع شده است و در سمت جنوب تپه نیز خانه های مسکونی قرار دارد .

     

    - پیشینه پژوهشهای باستان شناختی قلعه تپه

    در سال 1372 علی اصغرمیر فتاح این تپه را شناسایی و بررسی می کند و نتایج دستاوردهای آن را منتشر می کند ( میر فتاح ، 1372  ) چند سال بعد یعنی در سال 1384 توسط ابوالفضل عالی طی طرحی با عنوان بررسی محوطه های باستانی حوزه ابهر و خرمدره این تپه مجدداً بررسی می شود که حاصل آن منتشر می شود ( عالی ، 1384 )

    در بررسی و پژوهش نخست ، با توجه به دست آمدن چند قطعه سفال خاکستری میر فتاح آنها را قدیمی ترین سند تاریخی قلعه تپه معرفی می کند یعنی اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول ق . م     ( میر فتاح 1372 ، 181 ) در ، بررسی بعدی ، که با توجه به یافته های سفالی ، توسط عالی ،          قدیمی ترین ، قدیمی ترین قطعات سفالی به دست آمده ، متعلق به دوران تاریخی معرفی می شود     ( عالی 1384 )

    در شرق تپه که قسمتی از تپه بوده سالها پیش پی کنی برای ساختمان سازی شده ورها است ، ما در این قسمت پراکندگی سفال راتا حدود 500 متری تپه داریم ، بررسی به صورت پیمایشی و سطحی بوده و نحوه جمع آوری کلیه مواد فرهنگی از قبیل سفال ، ابزار سنگی ، جوش کوره و ...بود.

    در قسمت جنوب و جنوب غربی تپه چندین قطعه جوش کوره سفال بدست آمد و می توان گفت که در این قسمت کوره های سفال گری ( منطقه صنعتی ) تپه قرار داشته است .

     آثار چند حفاری غیر مجاز به صورت چند گودال در تپه دیده می شود که تازه ترین آنها در سطح تپه در قسمت شمال شرق تپه به صورت گودالی بیضی شکل به ابعاد 50/1 * 1 به عمق 20/1 متر حفر شده است . در ضمن در عمق حدود 80 سانتی متری این گودال لایه هایی از خاکستر دیده    می شود و از همان قسمت سفال که اثر دود زدگی روی آنهاست به دست آمد . حفاری های غیر مجاز دیگری در قسمتهای شمال شرق دیواره تپه و جنوب تپه صورت گرفته است .

    در اطراف تپه زمینهای کشاورزی و باغات تجاوز به حریم تپه کرده اند پوشش گیاهی منطقه ، خار شتر ، اسپند ، بومادران و ... می باشد . و سطح تپه دارای پوشش گیاهی کم است و خاک آن از نوع فرسایشی می باشد که به دلیل بارش برف باران سالیانه که فرسایش تپه را در پی دارد و از ارتفاع آن هر سال نسبت به سال قبل کاسته می شود . این کاهش به صورت گل و لای شسته شده و به صورت رسوبات به اطراف و دامنه تپه سرازیر می شود و از ارتفاع تپه کم و به دامنه تپه افزوده می شود . در قسمت شمال غربی ، بر دیواره تپه داخل حفره ای از حفاری غیر مجاز ، آثار چند قطعه سنگ چیده شده در کنار هم به صورت نا منظم در پایین تپه مشاهده می شود که احتمالاً نشان از یک پی سنگی و بقایایی از یک معماری دارد .

     

     

    - سفال

    در قطعاتی از سفالهای به دست آمده تعدادی سفال خاکستری ، سیاه داغدار ، سیاه خاکستری ، مشابه سفالهای اواخر کلکولیتیک ( هزاره چهارم ق . م ) دیده می شود که مشابه آن سفال خاکستری سیاه ، داغدار ، عصر مفرخ کهن شمال شرقی ، حقی در تپه ایربلاغ – در ناحیه شهریار در منطقه تهران نیز پیدا شده است .

    تعدادی از سفالهای دوره برنز و سفالهای خاکستری قلعه تپه در کوره هایی با حرارت ناکافی پخته شده اند این رامی توان از رنگ مغز و خمیره برخی سفالها که دورنگ هستند و برخی بر اثر حرارت زیاد کوره به رنگ تیره سبز درآمده اند ، مشاهده نمود . در سفالهایی که دارای فرم و نقوش تزئینی دوران تاریخی می باشند ( اشکانی ، ساسانی ) نقوش کنده و طنابی افزوده دیده می شود که ابتدا سفالگر نواری پهن به ضخامت یک سانتی متری یا بیشتر به صورت فتیله روی بدنه یا شانه یا زیر لبه ظرف می چسباند و با انگشت به فواصل معین روی فتیله یک تو رفتگی ایجاد کرده ، و دور تا دور ظرف را در بر می گیرد و نقوش کنده را با شیئی نوک تیز ایجاد کرده است . سفالهای عصر آهن برخی داغدار هستند و نیز نقش کنده روی بدنه ظرف و شاموت آنها مخلوطی از سنگ ریزه و شن درشت می باشند و برخی دارای سطح صاف و صیقلی است . قطعاتی از سفالهای دوره برنز    ( اواخر عصر برنز ) که می توان آنها را عموماً از نوع شاموت و خمیره سفال که دارای شن ریزه و متخلخل دار هستند ، می توان شناخت درصدی از سفالها که متعلق به ظروف آشپزخانه است از محوطه بدست آمد ( آثار دودزدگی بر سفالها ) در خمیره بعضی از سفالها ناخالصی شنی زیاد است ، و دارای قطعات درشتی از شن بدون توجه به ضخامت ظرف است . ( ن ک به جدول سفالها ) شکل 2 در مورد سفالهای خاکستری ( عصر آهن I و П ) باید گفت بیشتر سفالهای خاکستری در درجه حرارت بالا پخته شده اند نوع کوره سفال پزی ( کوره بسته ) باعث شده که سفالها بعد از پخت کامل به رنگ خاکستری تیره درآیند .

    درصد بسیار کمی از سفالهای عصر آهن I نیز سفال دست ساز خاکستری است ، در تپه سیلک نیز، 2 درصد سفالهاست عصر آهن دست ساز می باشند و در یا نیق تپه در ( شرق دریاچه ارومیه ) 8 ظرف دست ساز بدست آمد ( طلایی 1374 ، 122 ) ( تصاویر 10 و 11 ) بیشتر سفالهای دست ساز خاکستری این دوره در مناطق شمال غربی ، مرکزی و شمالی فلات ایران بدست آمد در       محوطه های باستانی شمال غربی فلات ایران مانند حسنلو ، یانیق تپه ، هفتوان ، گوی تپه و دین خواه بدست آمده است . و نیز در مناطقی دیگر در ایران مانند جلگه اردبیل ، اسد آباد ، کنگاور ، دره های نهاوند و جلگه همدان پراکندگی این سفالها دیده می شوند از جمله محوطه های دیگری که در آنها سفال خاکستری به دست آمد می توان به خوروین ، سیلک ، قیطریه ، سگز آباد و دشت قزوین اشاره کرد ( قسمتهای مرکزی فلات ایران )( طلایی 1374 ، 125 – 123 ) با توجه به موقعیت این تپه و آنگونه که قبلاً نیز اشاره شد ، قلعه تپه در فلات مرکزی و در نزدیکی و مجاورت دشت قزوین قرار دارد . تعدادی از سفالهای عصر آهن П با توجه به نقش آن جنبه محلی و بومی دارد و این مشخصه سفالهای دوره آهن П است و بیشتر در مناطقی مانند سیلک B ، مارلیک ، هفتوان ، یانیق ( یانیک تپه ) دین خواه ، سگزآباد بدست آمده است . ( طلایی 1374 ، 2 – 131 ) درصدی از سفالهای خاکستری با توجه به فرم و نقش و براق بودن سطح روی بدنه سفالها از خصوصیات سفالهای عصر آهن I می باشد . ظهور این تکنیک بر روی سفالها را می توان در محوطه های استقراری مثل تپه حصار ، سیلک خوروین ، سگزآباد مشاهده کرد ( طلایی ، 1374 ، 126 )

    در کل می توان گفت تقریباً 35% سفالهای گردآوری شده از نوع خاکستری هستند و از لحاظ جنس و پوشش به دو گروه نیمه خشن و ظریف تقسیم می شوند و از نظر نقوش تزئینی بر روی سفالها به دو گروه نقوش کنده و داغدار تقسیم می شوند ، از نظر مواد چسبانده قطعات سفال ، بیشتر شن ریز و دانه های ماسه ای بسیار ریز و برخی شن درشت دیده می شود و فقط 3 قطعه از سفال ها در شاموت آنها کاه دیده می شود قطعه ای با ضخامت cm 2 که بر اساس نداشتن فرم خاصی از ظرف متعلق به تنور می باشد ( ساج ) که در آن کاه به مقدار فراوان دیده می شود قدمت این سفال مشخص نشد .

    درصد بسیارکمی از سفالها دست ساز است ( حدود 10% ) و بقیه چرخ ساز هستند بیشتر سفالها دارای پخت کافی و خوب می باشند و بعضی از آنها به علت درجه حرارت نا مناسب لایه ای از مغز سفال ( در مقطع ) خاکستری تیره و سیاه شده است . تنها 20% از سفالهای خاکستری خشن و دارای ضخامت زیاد هستند بقیه ظریف و دارای ضخامت اندکی هستند که احتمالاً متعلق به ظروف کوچک می باشند . با توجه به یافته های سفالی و نوع ظروف نازک و ظریف و نقوش روی آنها دو قطعه از این ظروف قابل  مقایسه با فرهنگ یانیق ( یانیک ) می باشد که شامل آذربایجان و غرب ایران و دشت قزوین می شود . خط سیر این فرهنگ در دشت قزوین احتمال دارد همان راه طبیعی ، میانه ، زنجان ، قزوین باشد ( در هزاره های سوم و دوم ق . م ) ( طلایی 1374 ، 8 ) و این محوطه نیز برسد راه زنجان ، قزوین قرار گرفته است . از نظر گریشمن خواستگاه سفال خاکستری ( عصر آهن ) با ورود جنگجویان هند و اروپایی و مهاجرت اقوام ایرانی به فلات ایران ، آغاز می شود که با ورود آنها و حرکت اقوام از شمال شرقی فلات ایران در حدود قرن 11 ق . م به سوی جنوب غرب حرکت کردند و عده ای دیگر در خوروین 80 کیلومتری تهران ، عده ای دیگر در گورستان b سیلک استقرار یافتند که باعث تغییر فرهنگ در این مناطق شدند و باعث ظهور سفال خاکستری در فلات ایران شدند ( علی موسوی ، 16 ، 1378 ) البته بعضی از باستان شناسان نیز معتقدند که این سفال قبل از ورود این اقوام به فلات ایران نیز مورد استفاده قرار می گرفت ، حال با توجه به این دو نکته و یافته های ما ، این تغییر ظهور این سفال جدید خاکستری به این منطقه هم رسیده است ، که در این دوران سفال قبلی – سفال منقوش – تقریباً جای خود را به سفال خاکستری – سیاه ، ساده یا داغدار داده است . ( موسوی 178 ، 16 )

  • فهرست و منابع تحقیق مقاله آثار فرهنگی

    فهرست:

    ندارد.
     

    منبع:

    فارسی :

    -

    1372 . « بررسی و شناسایی قلعه تپه ابهر » ، فصلنامه اثر سال 1372 شماره 22 و 23 ، تهران ، سازمان میراث فرهنگی کشور

    - عالی ، ابولفضل

    1384. « بررسی مناطق باستانی حوزه ابهر و خرمدره » میراث فرهنگی ابهر

    - موسوی ، علی

    1378 . « هند و اروپاییان در ایران : مقدمه ای بر پیشینه و باستان شناسی مسئله هند و اروپایی » ، مجله باستان شناسی و تاریخ ، سال سیزدهم و چهاردهم شماره 26 و 27 ، تهران ف مرکز نشر دانشگاهی .

    -طلایی ، حسن

    1374. « باستان شناسی و هنر ایران در هزاره اول قبل از میلاد » ، تهران ، سمت

    - ملک شهمیرزادی ، صادق

    1382. « ایران در پیش از تاریخ ، باستان شناسی ایران از آغاز تا سپیده دم شهر نشینی » ، تهران ، معاونت پژوهشی – دانشکده باستان شناسی

    - سید سجادی ، سیر منصور

    1382 . « جواهر سازی در شهر سوخته » ، معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی و فرمانداری شهرستان زابل

    - مجید زاده ، یوسف

    1366 .« سنگ لاجورد و جاده بزرگ خراسان » ، مجله باستان شناسی و تاریخ ، سال اول شماره 2 ، تهران ، مرکز نشر دانشگاهی

     

    انگلیسی :

     - Burney ,c.A ,1961 [ Excavations at yanik Tape , nath – west Iran , IRAQ : no , 1961 . part 2 . Autumn 1961 , pp . 138 – 154

    - Fazali , H , Donahue,

    - Hamlin ,carol

    1975 , Dalma Tepe , Iran , vol . 13 , pp .lll – 127

کلمات کلیدی:  N/A
تحقیق در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی , مقاله در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی , تحقیق دانشجویی در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی , مقاله دانشجویی در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی , تحقیق درباره تحقیق مقاله آثار فرهنگی , مقاله درباره تحقیق مقاله آثار فرهنگی , تحقیقات دانش آموزی در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی , مقالات دانش آموزی در مورد تحقیق مقاله آثار فرهنگی
امتیاز کاربران: 

دریافت لینک دانلود به صورت خودکار بلافاصله پس از پرداخت

امکان پرداخت آنلاین از طریق کلیه کارت های عضو شتاب

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول